Trong hay ngoài học thuật: hai con đường, hai cách đo thành công

Người có học vị cao thường đứng trước một lựa chọn ít được bàn thẳng: ở lại môi trường học thuật hay ra ngoài.

Nhiều người mặc định con đường học thuật là lựa chọn đúng và mọi thứ khác là phương án dự phòng — cách nhìn này khiến không ít người ở lại vì kỳ vọng chứ không vì phù hợp.

Công việc hằng ngày khác nhau thế nào

Trong học thuật:

• Tự chọn hướng nghiên cứu — đây là điểm nhiều người coi trọng nhất.
• Nhiều việc song song: giảng dạy, nghiên cứu, hướng dẫn, hành chính.
• Thời gian linh hoạt nhưng công việc không có ranh giới rõ.
• Kết quả tới chậm — một dự án nhiều năm mới ra kết quả.
• Làm việc phần lớn độc lập hoặc với nhóm nhỏ.

Ngoài học thuật:

• Đề tài do tổ chức đặt ra, ít quyền chọn hơn.
• Tập trung hơn vào một loại công việc.
• Nhịp nhanh hơn và có mốc rõ.
• Kết quả thấy được sớm hơn và có ứng dụng trực tiếp.
• Làm việc trong đội ngũ lớn hơn với vai trò rõ.

Cách đo thành công

• Trong học thuật: công bố, đề tài, học viên đào tạo được, đóng góp cho lĩnh vực, chức danh.
• Ngoài học thuật: sản phẩm ra được, vấn đề giải quyết được, tác động tới tổ chức và khách hàng.
• Cả hai đều là đóng góp thật — chỉ khác về việc ai được lợi và trong bao lâu.
• Điểm đáng cân nhắc: bạn muốn công việc của mình được đo bằng gì.

Về tính ổn định

• Giai đoạn đầu trong học thuật thường bấp bênh ở nhiều nơi — hợp đồng ngắn hạn, phụ thuộc vào đề tài.
• Sau khi ổn định thì thường rất ổn định.
• Ngoài học thuật, tính ổn định phụ thuộc vào ngành và tổ chức, thay đổi nhanh hơn.
• Đây là yếu tố cần tính vào, nhất là với người có trách nhiệm gia đình.

Điều nhiều người không lường trước

Với người ở lại học thuật:

• Phần hành chính chiếm nhiều thời gian hơn dự kiến.
• Việc xin kinh phí là một phần công việc thường xuyên.
• Cạnh tranh về vị trí có thể gắt.
• Có thể phải chuyển nơi ở để có vị trí phù hợp.

Với người ra ngoài:

• Có thể nhớ sự tự do chọn đề tài.
• Cần học lại cách làm việc theo nhịp tổ chức.
• Kỹ năng nghiên cứu có giá trị nhưng phải diễn đạt lại — xem bài về hồ sơ xin việc trên trang.
• Nhiều người thấy hợp hơn và không quay lại.

Các câu hỏi giúp chọn

• Tôi thích tự đặt câu hỏi hay thích giải quyết vấn đề được đặt ra?
• Tôi chịu được việc kết quả tới sau nhiều năm không?
• Tôi cần mức ổn định nào trong giai đoạn này của đời mình?
• Tôi có sẵn sàng chuyển nơi ở không?
• Phần nào của công việc hiện tại tôi thấy có ý nghĩa nhất — nghiên cứu, giảng dạy, hay giải quyết vấn đề thực tế?
• Nếu bỏ qua kỳ vọng của người khác, tôi chọn gì?

Các con đường ở giữa

Không phải lựa chọn nhị phân:

• Nghiên cứu trong doanh nghiệp hoặc viện — vẫn làm nghiên cứu với nguồn lực khác.
• Vị trí quản lý nghiên cứu ở các tổ chức tài trợ hoặc cơ quan quản lý.
• Thỉnh giảng trong khi làm ngoài — giữ được phần giảng dạy.
• Hợp tác với trường từ vị trí bên ngoài — xem bài về chuẩn bị hồ sơ khi không ở trường đại học trên trang.
• Chuyển đổi hai chiều — có người ra ngoài rồi quay lại, dù càng lâu càng khó.

Nếu bạn đang phân vân

• Nói chuyện với người đã chọn cả hai đường — không chỉ với người hướng dẫn của bạn, vốn thường chỉ biết một đường.
• Thử trước nếu có thể — thực tập, dự án hợp tác, hoặc một giai đoạn làm việc ngắn.
• Đừng để việc rời học thuật bị coi là thất bại — đây là quan niệm phổ biến và nó khiến nhiều người ở lại sai chỗ.
• Quyết định này không vĩnh viễn, nhưng nó khó đảo ngược dần theo thời gian.

Một điều đáng nhớ

Cả hai con đường đều cần người giỏi, và cả hai đều tạo ra giá trị thật.

Câu hỏi đúng không phải đường nào cao hơn — mà là bạn muốn dành phần lớn thời gian trong ngày để làm gì.

Câu hỏi thường gặp