Vì sao đối chiếu khó
Ba nguồn khác biệt chính giữa các hệ thống giáo dục đại học:
- Số năm và khối lượng. Bậc cử nhân có nơi ba năm, có nơi bốn; bậc thạc sĩ có nơi một năm, có nơi hai.
- Cấu trúc. Có hệ thống tách bạch cử nhân rồi thạc sĩ rồi tiến sĩ; có hệ thống có chương trình dài liền mạch không tách bậc trung gian.
- Mục tiêu của cùng một bậc. Bằng thạc sĩ ở nơi này là bước chuẩn bị cho tiến sĩ, ở nơi khác là bằng nghề nghiệp cuối cùng.
Vì vậy phép so "bằng X ở nước A tương đương bằng Y ở nước B" hiếm khi đúng hoàn toàn.
Những dạng chương trình hay gây nhầm
Chương trình tích hợp
Một số hệ thống có chương trình dài liền mạch dẫn thẳng tới một văn bằng ở bậc cao hơn cử nhân mà không cấp bằng trung gian. Khi đối chiếu, phải nhìn tổng khối lượng và nội dung, không nhìn tên gọi.
Bằng nghề nghiệp ở lĩnh vực sức khoẻ và luật
Ở nhiều hệ thống, các ngành này có cấu trúc riêng — thời gian dài hơn, tên văn bằng riêng, và mối quan hệ với bậc học khác không giống các ngành còn lại. Đối chiếu chúng bằng logic của các ngành thông thường thường sai.
Bằng có tên giống nhau nhưng định hướng khác
Chương trình định hướng nghiên cứu và định hướng ứng dụng ở cùng một bậc có thể có tên gần giống nhau nhưng khác hẳn về khối lượng nghiên cứu và về việc có mở đường lên bậc cao hơn hay không.
Chứng chỉ sau đại học
Nhiều hệ thống có các chứng chỉ hoặc văn bằng ngắn hạn sau đại học, không phải bằng thạc sĩ. Chúng có giá trị riêng nhưng không thay thế văn bằng.
Nhìn vào đâu thay vì nhìn tên
Khi cần đối chiếu, bốn thứ này nói nhiều hơn tên gọi:
- Điều kiện đầu vào — cần bằng gì mới học được chương trình đó.
- Tổng khối lượng học tập tính bằng tín chỉ hoặc số năm toàn thời gian.
- Có luận văn hoặc luận án không, và khối lượng của nó.
- Chương trình đó mở đường tới đâu — có đủ điều kiện dự tuyển bậc cao hơn tại chính hệ thống đó không.
Điểm 4 đặc biệt hữu ích: nếu một văn bằng cho phép dự tuyển tiến sĩ tại chính nước cấp nó, đó là thông tin mạnh về vị trí của nó trong hệ thống.
Khi cần đối chiếu chính thức
Với hồ sơ có giá trị pháp lý — tuyển dụng, dự tuyển bậc cao hơn, xét bổ nhiệm — đừng tự đối chiếu. Có thủ tục công nhận văn bằng do cơ sở nước ngoài cấp; hãy hỏi cơ quan quản lý giáo dục về hồ sơ và trình tự.
Với hồ sơ không chính thức — giới thiệu bản thân, kỷ yếu hội thảo — cách an toàn là ghi nguyên tên văn bằng kèm cơ sở cấp và năm, và không tự quy đổi.
Nếu bạn đang chọn chương trình để học
Hai câu hỏi phải trả lời trước khi đăng ký:
- Văn bằng này có được sử dụng cho mục đích tôi cần không? Nếu để đáp ứng yêu cầu tại nơi làm việc, hỏi bộ phận nhân sự trước.
- Cơ sở cấp bằng có được cơ quan quản lý giáo dục của nước sở tại công nhận không?
Hai câu này hỏi trước thì mất một buổi. Hỏi sau khi tốt nghiệp thì có những trường hợp không còn cách khắc phục.
Lưu ý: quy định, tiêu chuẩn và số liệu nêu trong bài do cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc công bố và có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu nguồn chính thức hiện hành trước khi sử dụng cho mục đích chính thức.
