Người Việt học ở nước ngoài: những điểm hay bị hỏi về danh xưng

Người Việt học hoặc làm việc ở nước ngoài gặp một nhóm câu hỏi riêng về danh xưng — và các câu hỏi này lặp lại rất đều.

Bài này tập hợp chúng cùng câu trả lời ngắn.

Ghi danh xưng thế nào

Bằng cấp nước ngoài ghi thế nào trong hồ sơ tiếng Việt? Ghi rõ tên văn bằng, nơi cấp, và năm. Đây là thông tin đầy đủ và không gây hiểu lầm — hơn là cố tìm một từ tương đương.

Có nên dịch sang danh xưng Việt Nam không? Cẩn trọng, vì các hệ thống không tương đương. Xem bài về dịch danh xưng trên trang.

Chức danh tại cơ sở nước ngoài ghi thế nào? Ghi nguyên tên chức danh kèm tên cơ sở — người đọc trong ngành hiểu được, và nó chính xác hơn mọi bản dịch.

Có được dùng danh xưng nước ngoài khi về nước không? Trong giao tiếp và giới thiệu thông thường thì được, miễn ghi rõ nơi công nhận. Với các mục đích chính thức thì theo quy định của cơ quan tiếp nhận.

Sử dụng trong nước

Bằng nước ngoài dùng để làm gì được? Tuỳ mục đích — với việc học tiếp, tuyển dụng khu vực công, hoặc hành nghề có điều kiện thì thường cần thủ tục công nhận. Xem bài riêng trên trang.

Chức danh ở nước ngoài có được tính khi xét chức danh trong nước không? Đây là câu phải hỏi cơ quan xét, vì cách tính các hoạt động ở nước ngoài có quy định cụ thể.

Thời gian công tác ở nước ngoài có được tính không? Cũng phải hỏi cơ quan xét, và cần chuẩn bị minh chứng theo yêu cầu.

Chuẩn bị khi còn ở nước ngoài

Phần quan trọng nhất và hay bị bỏ qua:

• Lấy đầy đủ giấy tờ trước khi rời — bằng, bảng điểm, xác nhận tốt nghiệp, nhiều bản sao có xác nhận.
• Xin xác nhận về mọi hoạt động — giảng dạy, hướng dẫn học viên, tham gia đề tài, vị trí công tác.
• Hỏi về thủ tục xác thực mà trường thực hiện được.
• Tải tài liệu bạn cần trước khi mất quyền truy cập thư viện điện tử.
• Giữ thông tin liên hệ của phòng đào tạo và của người hướng dẫn.
• Xin thư giới thiệu khi thầy cô còn nhớ rõ bạn.

Lý do: xin lại từ xa sau nhiều năm rất khó, và đôi khi không xin được.

Các điểm hay nhầm

• Danh xưng nước ngoài không quy đổi thẳng sang danh xưng Việt Nam — không có bảng quy đổi chính thức nào.
• Chức danh gắn với vị trí ở nhiều hệ thống — rời vị trí thì không còn giữ. Cần biết rõ trường hợp của mình.
• Vị trí sau tiến sĩ không phải một học vị — nó là một giai đoạn làm việc.
• Chức danh thỉnh giảng hoặc danh dự khác với chức danh chính thức.
• Bằng từ chương trình liên kết có quy định riêng — kiểm tra bằng do bên nào cấp.

Khi làm hồ sơ ở nước ngoài

• Bằng cấp Việt Nam cần dịch và có thể cần xác thực — hỏi cơ quan tiếp nhận về yêu cầu.
• Giải thích hệ thống Việt Nam khi cần — nêu thời lượng chương trình và nội dung, vì người đọc không quen với hệ thống của ta.
• Ghi tên nhất quán — xem bài về ghi tên tác giả trên trang, vấn đề thứ tự họ tên rất hay gây rối.
• Giữ bản gốc và nhiều bản sao.

Với người đang cân nhắc đi học

• Kiểm tra cơ sở được công nhận ở nước sở tại — tra danh sách chính thức.
• Hỏi trước nơi bạn định dùng bằng xem họ chấp nhận hình thức nào.
• Kiểm tra hình thức đào tạo có ghi trên bằng không.
• Với chương trình liên kết, xác minh việc phê duyệt.
• Bốn việc này làm trước khi nộp tiền, không phải sau khi tốt nghiệp.

Một điều đáng nhớ

Phần lớn khó khăn của nhóm này không đến từ quy định mà từ giấy tờ không lấy đủ khi còn ở đó.

Vì vậy nếu bạn đang ở nước ngoài và có ý định về, việc hữu ích nhất làm ngay không phải tìm hiểu quy định — mà là đi xin đủ giấy tờ và xác nhận, trong lúc bạn còn đứng ngay tại chỗ cấp chúng.

Câu hỏi thường gặp